මතකද ඉස්සර ඉස්කෝලේ පොත්වල තිබ්බ “නීල් ආම්ස්ට්රෝන් හඳට ගිය හැටි”? ඒ 1969 අවුරුද්දේ. අන්තිමට මිනිහෙක් හඳට පය තිබ්බේ Apollo 17 මෙහෙයුමෙන්, ඒ කියන්නේ මීට අවුරුදු 50කටත් කලින්.
ඊට පස්සේ අවුරුදු පනහක් තිස්සේ නිහඬව තිබ්බ හඳ දැන් ආයෙත් ලෝකයේ අවධානය දිනාගෙන තියෙනවා.
දැන් අලුත් සටනක් පටන් අරන්. හැබැයි මේ පාර සටන තියෙන්නේ ඇමරිකාවයි රුසියාවයි අතර විතරක් නෙවෙයි.
ඇයි මෙච්චර කල් හඳට නොගියේ?
ඉස්සර හඳට ගිය “Space Race” එකේ ප්රධානම අරමුණ වුණේ තමන්ගේ රට අනිත් රටට වඩා බලවත් කියලා පෙන්වන එක.
ඇමරිකාව ඒක කරලා පෙන්නුවා. හැබැයි 1972න් පස්සේ ඒ වැඩේ නැවතුණා. හේතුව? සල්ලි.
හඳට යන එක පුදුම වියදමක් යන වැඩක්. එතකොට හිටපු ඇමරිකානු ජනාධිපති නික්සන් හිතුවේ “අපි දැනටමත් රුසියාව පරද්දලා ඉවරයි, ඉතින් මොකටද තවත් සල්ලි නාස්ති කරන්නේ?” කියලා.
ඒ වෙනුවට ඔවුන් සැටලයිට් සහ ජාත්යන්තර අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය (ISS) පැත්තට අවධානය යොමු කළා.
චීනයේ ආගමනය සහ අලුත් තරඟය
හැබැයි 2013 අවුරුද්දේ චීනය මිනිසුන් රහිත යානයක් හඳට ගොඩබැස්සවීමත් එක්කම ඇමරිකාව ආයෙත් ඇහැරුණා. චීනයට ඕන වුණා තමන්ගේ බලය පෙන්වන්න. දැන් ලෝකය බෙදිලා තියෙන්නේ ප්රධාන කඳවුරු දෙකකට:
Artemis Accords (ඇමරිකාව ප්රමුඛ කණ්ඩායම): ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල් 60ක් විතර මේකට ඉන්නවා.
ILRS (චීනය සහ රුසියාව ප්රමුඛ කණ්ඩායම): රටවල් 10ක් විතර මේ පැත්තේ ඉන්නවා.
මොකක්ද මේ “Artemis” කියන්නේ? 🏹
ඇමරිකාවේ NASA ආයතනය දැන් හඳට යන්න ලෑස්ති වෙන්නේ Artemis කියන දැවැන්ත ප්රොජෙක්ට් එකෙන්. මේකේ පියවර කිහිපයක් තියෙනවා:
-
2022දී හඳ වටේ මිනිසුන් රහිතව ගියා.
-
ඊළඟ පියවර විදිහට මිනිස්සු හඳ වටේ ගිහින් එනවා.
-
2027 වෙද්දී ආයෙත් මිනිසුන්ව හඳේ මතුපිටට ගොඩබස්වන්නයි ප්ලෑන් එක.
හැබැයි දැන් වැඩේ ඉස්සර වගේ ලේසි නැහැ. දැන් ආරක්ෂාව ගැන හුඟක් හිතන නිසා වැඩකටයුතු ටිකක් පරක්කුයි. SpaceX සහ Blue Origin වගේ පෞද්ගලික සමාගමුත් මේකට උදව් කරනවා.
ඇයි හැමෝම හඳේ දකුණු ධ්රැවයට (South Pole) යන්න දඟලන්නේ? 🧊
හඳේ හැම තැනම සම්පත් නැහැ. හැබැයි දකුණු ධ්රැවයේ තියෙන ගැඹුරු ආගාධ වල අයිස් (ජලය) තියෙනවා කියලා හොයාගෙන තියෙනවා. මේ වතුර හරිම වටිනවා:
-
බොන්න පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්.
-
ඒකෙන් ඔක්සිජන් වෙන් කරලා හුස්ම ගන්න පුළුවන්.
-
හයිඩ්රජන් වෙන් කරලා රොකට් ඉන්ධන හදන්න පුළුවන්.
සරලවම කිව්වොත්, අනාගතයේදී අඟහරු ලෝකයට (Mars) යන ගමනේදී හඳ කියන්නේ “ගෑස් ස්ටේෂන්” එකක් වගේ තමයි!
හඳේ තියෙන රත්තරන් වටිනා සම්පත: Helium-3 💎
හඳේ දූවිලි වල Helium-3 කියන දුර්ලභ වායුව තියෙනවා. පෘථිවියේ මේක හරිම අඩුයි.
අනාගතයේදී න්යෂ්ටික විලයන (Nuclear Fusion) රියැක්ටර් මගින් ලෝකයටම අවශ්ය බලශක්තිය නිපදවන්න මේ Helium-3 පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් කියලා විද්යාඥයෝ විශ්වාස කරනවා.
ඉස්සර අභ්යවකාශ සටන තිබ්බේ “කවුද ඉස්සෙල්ලාම යන්නේ?” කියන එක ගැනයි. හැබැයි අද සටන තියෙන්නේ “කවුද හඳේ ස්ථිර පදනමක් හදන්නේ?” කියන එක ගැන.
හඳේ මුලින්ම පදිංචි වෙන අයට තමයි එහේ සම්පත් වල අයිතිය ලැබෙන්නේ.
ඉතින්, 2030 වෙද්දී හඳේ මිනිස්සු ඉන්න කඳවුරක් දකින්න ලැබුණොත් ඒක පුදුමයක් නෙවෙයි!
